ترانه ها و واگویه ها مردم رامسر نشان از عشق و وفاداری به همسر و طبیعت زیبای شمال دارد که با بیانی ساده و روان سرگذشت زندگی این قوم در کناره ساحلی دریای خزر را به نمایش می گذارند.

هرچند که توسط نگارنده این وبلاگ که سالها سرگرم جمع آوری آنها می باشد راه اندازی و ایجاد واحد سمعی و بصری در انجمن اهل قلم شهرستان رامسر با ادله کافی جهت جمع آوری این نغمه ها و صدای خوانندگان -ترانه سرایان و شاعران ماندگار و امیری خوانان رامسر برای دبیر محترم آقای حسن رحیمیان ارسال شده است. تا خدا چه بخواهد !!!!!!!.

ترانه هایی نظیر:

تو آب اون دسی مو آب این دس

توبلند بالا  تی آبرو پیوست

تو بلند بالا می عاج گردن

هرکس دل بده ونه هونو باردن

ترجمه فارسی:

تو در آنطرف آب(رودخانه) هستی و من اینطرف آن

تو قد بلند و دارای ابروی پیوسته هستی

تو بلند قامت و دارای گردنی مثل عاج فیل هستی

دل به هر کسی دادی باید با او هم ازدواج کنی

 و..........................

مجموعه ترانه های رامسری که گیلمازی و یا گیلگالشی است آن چنان بسیار است که بخشی را در این جا نقل می کنم.

 این ها که به دو شکل کله سری و گهره سری خوانده می شود، مجموعه ترانه های عاشقانه ای است که بسیار زیبا و شیوا سروده شده است. مساله جالب در این اشعار آن است که همواره شاعر و سراینده ناشناس آن زنی است که درباره عشق خویش و یار خود که گاه از آن به نامزد تعبیر می کند سخن می گوید. این شاعر ناشناس همواره در تالار و بهار خواب ایستاده است و یار خویش در در باغ اطراف می بیند که در میان بوته های گزنه و خار ایستاده و یا در پس پرچین و یا درختی به او می نگرد. عدم دسترسی در این جا به خوبی نموده می شود. البته با توجه به فرهنگ پیشین مردم منطقه حتی رامسر که نامزد بازی را سخت می دانستند و شرایط دشواری برای دیدار دو عقد کرده حتی عروسی و گیشه شدن فراهم می آورند به نظر می رسد که مخاطب نامزد عقدی است که هر روز برای دیدار یار و همسر خویش ناچار بود که از پس پرچین او را ببیند. خودم بارها دیده ام و شنیده ام که شخصی برای نامزدبازی در میان گزنه ها افتاد و یا وابستگان دختر و همسر در دوره نامزدی وی را در گزنه ها و باغ ها تعقیب کرده اند. این دیدارها روزانه و شبانه شرایطی برای نامزدها فراهم می آورد که دلتنگی خویش را این گونه بر زبان آورند . در این جا بخشی از این ترانه ها رابرای اشنایی خوانندگان با ترجمه فارسی و برگردان دری می آورم. 
یار تازه
تلار جور بوشوم ، ای سر تا او سر
دسه دسمال بنم ، سرکه کله سر
بوشو یار بوگو، خاکآبه وی سر
تازه یار بگیتم ، تی سر سگ سر
ترجمه:
از این سر تا آن سر بالای تالار و بهار خواب رفتم 
دستمال دستی را روی در خم سرکه گذاشتم
برو به یارم بگو ، خاکروبه ها بر سرش باد 
من هم رفتم یاری دیگر گرفتم . برو سرت خود را همانند سگ بر سر بالین سگی دیگر بگذار که این اندازه بی وفا بودی.

دل خواه
تلار جور بوشوم، یه گولو بوخوندم 
سر جور بگیشم ، خودا دوخوندم 
خودا ! خودا! تو می دل خواه برسان 
اگه دلخواه نی یه ، مرگ برسان 

ترجمه :
بالای تالار و بهار خواب رفتم و در فضای باز آن یک گلو خواندم
آن گاه سرم را بالا گرفتم و خدا را خواندم 
خدایا خدایا تو دلخواه مرا به من برسان 
اگر دلخواه نیامد دیگر مرگ مرا برسان

درزن نازک
می یاره کو گردنه ؟ باغ و بولاغه
خو پا تمش زنه ، خانه چولاقه
ایلایی مو بوبام، درزن نازک 
تی پا تمش بکنم ، می جان نامزد
ترجمه :
یارم در کجا می گردد؟ در میان باغ و بولاغ
در این گردش باغ برای دیدن من که بر روی تالار ایستاده ام پایش را خار می خراید و در پایش می نشیند و دیگر توان آمدن به بیرون خانه را ندارد ؛ زیرا شل و چولاق شده است.
خدایا (الهی ) من سوزن نازکی شوم 
خار را از پایت بیرون کشم تا دوباره از خانه به باغ آیی ای نامزد مهربان من.

منبع:حسن منصوری وب سایت سماموس

 ما  مطالب زیادی را از زبان پدر بزرگها و مادر بزرگهایمان در قالب داستانهای واقعی و قصه ها از برخورد خرسها  با چوپانان همراه گله- خوردن  عسل و آلوچه ترش جنگلی(ترشه هوله)-دستبرد زدن خرسها به مرغدانی و انبار کشاورزان و حتی گروگانگیری و زندانی کردن زنها و دختران در هنگام برداشت گیاهان دارویی و سبزی های کوهی خصوصا در فصل بهار در ییلاق جواهرده و کوههای اطراف آن را شنیده ایم.

این مطالب از نزدیکی محل زندگی خرسها با انسانها حکایت می کند . در حال حاضر در ارتفاعات دو هزار و سه هزار و در جنگل من دامان در جاده جواهرده رامسر گروههای کوچک و بزرگی از خرس های جنگلی زندگی می نمایند که با افزایش عبور و مرور در جاده های کوهستانی این پستانداران نیز خود را با شرایط جدید سازگار نمی یابند لذا به مناطق با ارتفاعات بیشتر کوچ می نمایند تا از گزند شکارچیان و سر و صدا های مزاحم در امان باشند.

شکارچیان خرس نیز از جمله آقای عبدالله بیگی ساکن در ابریشم محله رامسر خاطرات جالب و شنیدنی زیادی برای گفتن دارند.

ضرب المثل هایی نظیر امروز خرس کدخدایه-خرسه تریاک بگیته-دوستی خاله خرسه-خرس هلو خاره گونه اوف ترشه- خرس با بچه اش خطرناک وکنه و غیره نیز در بین اهالی بیان می گردد. شما هم اگر خاطراتی واقعی و یا شنیداری از این حیوان دارید می توانید برایمان ارسال فرمایید تا به اطلاع همگان برسد.

جهت خواندن مطالب واقعی از خرسها می توانید اینجا را کلیک نمایید.

توجه:

با مجسمه شیر سنگی واقع در ابتدای جاده سلمل به فیل دم  و یا به اشتباه با سنگ بزرگ واقع در میدان پایین(جیری میدان =پودار پایین تر از مسجد آدینه ) در ییلاق جواهرده رامسر اشتباه نشود.

در قدیم عروس را سوار قاطر کرده و در کنار چشمه آبعلی در ابتدای دهستان ییلاق جواهرده به دست داماد می سپردند.عروس و داماد هم برای آنکه توسط اهالی بهتر دیده شوند بالای آن سنگ می نشستند.

داماد یک دستمال پراز نقل و سکه های ریز و درشت و یک نارنج، انار و یا سیب  در دست می گیرد و در ملاقات با عروس ،میوه را طوری می اندازد که از بالای سر عروس بگذرد.
در گیلان گاهی(به عنوان صدقه)مرغ پخته ای را لای نان می پیچد و آن را به طرف عروس می اندازد.(مردم پشت سر عروس آن را می گیرند) و آهسته  آهسته به عروس ,  نزدیک می شود و دستمال نقل و سکه را روی سر عروس(در هوا) می ریزد و می گذرد.

(گاهی نیز دست عروس را می گیرد و با خود به خانه می آورد).
در حیاط خانه داماد , مطرب می نوازد و یا درویش , آهنگ های شاد می خواند.آشپزها که معمولا زنان همسایه هستند رقص می کنند (کتره-ملاقه یعنی با کفگیر و ملاقه خورشتی) . روی سر عروس و داماد از هر طرف پول و نقل و برنج می ریزند, که سکه ها را بچه ها و زنان اطراف جمع می کنند.

*کتراه: آلتی است چوبی, از قاشق بزرگتر و با لبه پهن, برای کشیدن پلو از دیگ(شبیه کفگیر)
برای پختن پلو و خورشت عروسی در حیاط دیگ های بزرگ (مِرس لِیوی(دیگ بزرگ مسی) و درلهجه گیلانی تیئن = تیان) کار می گذارندو مسئولیت آشپزی و رساندن غذا , با زنان همسایه است. وقتی که عروس و داماد وارد خانه می شوند, این زنان کتره و ملاقه چوبی با آهنگ مخصوص روی هم می کوبند و با صدای ضرب آن به همراه کوبیدن روی سینی و یا تَشت , رقص و پایکوبی میکنند.

بابا طاهر از معدود شاعران دوره سلجوقیان است که زندگی و افکارش در پرده ابهام باقی مانده و معروفیت او در سرودن اشعاری در قالب دوبیتی است . این اشعارو برخاسته از سوز درونی و ظلم و جور حاکمان وقت است او با بیانی شیوا و رسا درددل مردم خود را بیان نموده است.

با با طاهر همدانی، معروف به «بابا طاهر عریان»، عارف، شاعر و دوبیتی‌سرای اواخر سده چهارم و اواسط سده پنجم هجری(سده ۱۱م) ایران و معاصر طغرل بیک سلجوقی بوده‌است. بابا لقبی بوده که به پیروان وارسته می‌داده‌اند و عریان به دلیل بریدن وی از تعلقات دنیوی بوده‌است.

 بابا طاهر را می توان بعد از بندار رازی دومین سراینده شعر به زبان دیلمی (گیلکی) دانست.بیت زیر را به ایشان نسبت می دهند.

ندارم خنجر و پاره کنم دل                         ببینم چی خیال می دلا دل

اگر نمونه‌هایی از فهلویات بندار رازی به گویش دیلمی از زبان گیلکی ، فهلویات باباطاهر عریان به گویش همدانی ، فهلویات صفی الدین اردبیلی به زبان آذری ، فهلویات پیرشرفشاه دولایی به زبان گیلکی ، فهلویات امیر پازواری به گویش تبری از زبان گیلکی و اشعار ملاسحری به گویش مردم تهران قدیم را با هم مقایسه کنیم وجوه مشترک و مشابهت فراوانی در آن‌ها پیدا می‌کنیم که از نظر زبان شناسی محرز و تثبیت شده‌است.

 بشم به الوند دامان مو نشاُن                     دامن اژ هر دو گیتی‌ها وشانم

نشانم توله و مویم به زاری                          بی که بلبل هنی و اول نشانم

به فارسی امروزی:بروم به دامنه الوند جای گزینم/دامن از هر دو گیتی برکشم/نهال بنشانم و گریم به زاری/باشد که بار دیگر بلبل را پهلوی گل بنشانم

بسیاری از واژگانی که باباطاهر در اشعار خود بکار برده ، امروزه نیز در زبان گیلکی رایج است ، در دیوان باباطاهر صدها واژه یافته می‌شود که هنوز در زبان گیلکی کاربرد دارند ، مثلاً در ترانه فوق واژگانی چون : بشم (بروم) – نشانم (جای گزینم) – اژ (از) – وشانم (از مصدار واشاندن گیلکی = گسترانیدن) – توله (بوله گیلکی – نهال تازه) – بی (باشد) و … که در زبان گیلکی کار برد دارند.

زندگینامه و آثار بابا طاهر

 دوبیتی های باباطاهر

با عرض سلام

احتراما به استحضار می رساند این اتحادیه (در حال عضو گیری) به دلیل ایجاد فضای مناسب جهت تعامل وبلاگ نویسان  و مجلات و خبرنامه های الکترونیکی و برای ارائه راهکارها ، پیشنهادات و نظرات سازنده کلیه افراد حقیقی و حقوقی جهت عمران و توسعه شهرستان رامسر تأسیس شده است.

چنانچه مایل به عضویت در این اتحادیه(به طور رایگان) و همکاری می باشید، خواهشمند است با بیان اهداف حاصل از ایجاد وبلاگ خود و پست الکترونیکی جهت مکاتبات بعدی از طریق تماس با مدیر و یا بخش نظرات ، ما را یاری فرمایید.

جلسه ایجاد هماهنگی متعاقبا بعد از عضوگیری به اطلاع اعضاء محترم رسانده خواهد شد.

قبلأ از بذل توجه و مساعدت جنابعالی و اطلاع رسانی به دوستان و آشنایان کمال تشکر و سپاس را دارم.

محمد ولی تکاسی

مدیر وبلاگ رامسر شهر دریا و جنگل      (http://mw1.blogfa.com)

  وبلاگ  جواهرده  رامسر         (http://javaherdeh.blogfa.com)

        تلفن: 03412120845 (ساعات اداری) Email: mwtokasi@yahoo.com

پیوندهای وارد شده به اتحادیه وبلاگ نویسان شهرستان رامسر و حومه

بعضي ها مزه آب پنير يا آب ماست را دوست ندارند ، در حاليكه ديگران آن را خيلي دوست دارند . آب پنير يا آب ماست مايعي است كه هنگام تهيه ماست يا پنير از شير جوشيده و غليظ شده تشكيل مي شود و روي سطح ماست يا پنير قرار مي گيرد. در حاليكه تمام پروتئين به پنير يا ماست منتقل مي شود ، مواد حياتي در آب آن جمع مي گردد .

آب ماست و آب پنیر  از يبوست جلوگيري مي كند. منبع پروتئين خوبي براي مشكلات كليوي است و سلول هاي ايمني بدن را فعال مي كند. با توجه به اينكه آب ماست مقدار كمي چربي و پروتئين دارد ولي داراي مقادير زيادي مواد معدني خصوصاً كلسيم و ويتامين هاي محلول در آب مثل 2b و 6b مي باشد ، در مقايسه با شير ميزان مواد با ارزش آن در هر كالري بيشتر است.  بنابراين به فردي كه بايد چربي و پروتئين كمي مصرف كند و در مقابل به مواد معدني و ويتامين نياز دارد ، توصيه مي شود آب ماست بيشتري مصرف كند.

مصرف آب ماست، نه بار كليه ها را سنگين مي كند و نه داراي پروتئين است كه در اثر تجزيه موادي تشكيل گردد كه باعث چاق شدن باسن و ران و شكم گردد.

كليه ها مي توانند مقادير كم پروتئين را تحمل كنند، زيرا در صورت مصرف زياد پروتئين مواد حاصل از تجزيه آن، فشار را در كليه ها افزايش داده و در نهايت اجزاء تشكيل دهنده كليه  صدمه ديده و حساس مي شوند.

به استثناي آب ماست، تقريباً تمام مواد لبني كه منبع تأمين كلسيم و ويتامين مي باشند ، داراي مقادير زيادي پروتئين هستند . آب ماست داراي مقادير كمي پروتئين است و بدن مي تواند به راحتي از اين مقدار پروتئين، به طور مطلوب استفاده كند. بنابراين براي افرادي كه  به دليل داشتن پروتئين بالا، از خوردن شير منع شده اند، آب ماست به عنوان يك جايگزين مناسب توصيه مي شود .

با نوشيدن آب ماست و یا آب پنیر به جنگ سلول هاي چربي برويد. با رژيم محتوي آب ماست، خيلي از افراد چاق وزن خود را كم مي كنند. نبودن چربي، پايين بودن كالري، و وجود ويتامين و مواد معدني در آب ماست، بدون ايجاد كمبود مواد مغذي ، لاغر شدن را تسهيل مي كند. علاوه بر اين، خوردن آب ماست هضم غذا را شدت مي بخشد.

پروتئين آب ماست براي سيستم ايمني بدن مناسب است . علاوه بر باكتريهاي اسيد لاكتيك موجود در آب ماست تازه ، پروتئين موجود در آن به سيستم ايمني بدن قدرت مي بخشد .

آب ماست كمك خوبي براي رفع يبوست است

كساني كه از يبوست رنج مي برند با خوردن آب ماست مي توانند اين مشكل را رفع كنند. كافي است هر روز يك ليوان آب ماست بنوشند. با نوشيدن آب ماست ، اسيد لاكتيك و ميكروب هاي اسيد لاكتيك موجود در آب ماست ، روده را به راحتي تحريك مي كند .

نسخه آب ماست : يك هندوانه  را نصف كنيد ، هسته هاي آن را خارج كنيد ، گوشت آن را جدا كرده و با نيم ليتر آب ماست ، آن را به صورت پوره در آوريد . با افزودن وانيل و شكر ، مزه آن را بهتر كنيد.

تذكر :

كسانيكه يبوست ندارند بايد از مصرف زياد آب پنير يا آب ماست خودداري كنند زيرا باعث اسهال مي شود.

همچنین از آب ماست برای بیرون آوردن باقیمانده سیمان و ذرات ریز ماسه از کف دست نیز توسط بنای ساختمان و شاگردانش نیز استفاده می شود.

قره قوروت (طرف)

نیز از جوشاندن پسآب باقیمانده بعد از روغن گیری از طریق روشهای مکانیکی (کارگاه ها و کارخانجات صنایع شیر با دستگاههای مدرن و در شرایط پاستوریزه) و  یا روش های دستی به کمک کلا (کوزه بزرگ) و ماست ترش شده که روی سطح آن یک وجب کپک زده باشد(اگر کپک پنی سیلیوم کریزوژنوم باشد برای انسان خطرناک نیست)به دست می آید .به لهجه گیلکی رامسری به آن سرژآب(سرج آب) نیز می گویند.

به کمک نیروی آب و یا دست  و با عمل مشک زنی (به لهجه گیلکی دوشان زدن)نسبت به کره گیری از ماست ترش اقدام می شد. هنوز آثاری از این وسایل در کنار رودخانه فیل دم(فلیک دم) در مسیر دریاچه قو در محل آسیاب آبی قدیمی در ییلاق جواهرده وجود دارد.

گالِش وَچِه نیشتِه دوشانَ دَستِه                 اَندی دوشان بَزَه بال بابا خَسته

بُشو تی مارِگِه (مارِه) بوگو گَردِن شکسته       مَن و تی عَقدِگِه خدا دابُستِه

مصرف قره قوروت توسط چوپانان و مردم از قدیم الایام مرسوم بوده است.این ماده غذایی نیز ترش مزه بوده و به دلیل دارا بودن مواد مغذی حاصل از شیر خاصیت دارویی دارد.

جواهرده (به مازندرانی/گیلکی: جور ده)‌

یکی از روستاهای شهرستان رامسر در استان مازندران است. این روستا در فاصله‌ 27 کیلومتری‌ رامسر در دهستان سخت‌سر و در ارتفاعات‌ ۲۰۰۰ متری‌ البرز قرار دارد. جمعیت‌ روستای جواهرده بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ حدود ۱۷۰ نفر (۷۶ خانوار) است^[۱]. مردم‌ روستا به‌ دامداری‌، کشاورزی‌ و باغداری‌ مشغول‌ اند و صنایع‌ دستی‌ آن شامل نمدمالی‌، سفال‌، آهنگری‌ و مسگری است‌. تنها راه‌ ارتباطی‌ جواهرده‌ به رامسر منتهی می‌شود و از راه کوهستان‌ با قزوین‌ نیز مرتبط‌ است‌.

این ناحیه در قدیم دارای تقویم محلی بوده است که نمونه آن را می توانید از طریق آدرس ذیل دریافت نمایید.

دریافت تقویم گیلکی(سال شمار 1583 گالشی)