جواهرده =جوارده - (جواهری در ده)

لباس محلی -مسجد آدینه- آبشار راشمه دره در مسیر رامسر به جواهرده

اذان مسجد آدینه(علی کیایی=مشتی رمضان)

        
 متولیان مسجد آدینه قدیم جواهرده

سید اسماعیل پورتقی اهل رودسر و سیده فاطمه نوفلکی(متولی اَبجی) اهل تنگدره          

   "  ان شاءالله کَسَن همره محشور باباشین     اگر ییلاق هم شونین می یاد با شین"

دانش آموزان دبستان ربابه احمدنژاد کتالم رامسر(1391ه.ش)-دختران روستا

عکس: با تشکر از آقای موسی عطوفت شمسی(هِلِر) و نشریه سمن رام سر

(وَِِر وَِری راه بوشام تا زرگر لاتِه          زرگر کیجا بدم دانه هَپاتِ

وی وینِی قلم و وی تُک نباته          قربان خدا بُشوم چو جور بساخته)

برای شاعرشدن نباید راه زیادی پیمود . جواهرده(جور دی=به معنی ده بالا) در ۲۴ کیلومتری جنوب غربی شهرستان رامسر از توابع استان مازندران و با ارتفاع بیش از ۱۱۰۰ متر در دامنه رشته کوههای البرز واقع شده است. جواهرده نام خود را از زن حاکمی  به نام جواهر در دوران گذشته به امانت گرفته است ولی بنا بر اقوال بزرگان در باره وجه تسمیه آن  به زمین حاصلخیز- وجود گورهای گبری همراه با جواهرات و سکه های قدیمی و خاک جواهرنشان و حاصلخیز برای مزارع گندم و جو  نیز اشاره شده است.جواهرده‌« ۱۲ محله قدیمی دارد که «جولاخیل‌« بزرگ ترین محله ده و بعد از آن «اوشیان سر»، «سید محله‌«، «برشی محله‌«، «آموسی خیل‌«، «صیقل محله‌«، «چاک دشت‌«، «سراب یا کربلا بنه‌«، «رمک محله‌«، و تنگدره‌ را می توان نام برد.

"امی جوردی نشانی از بهشته      ییلاق ما نشانه ای از بهشت است

ورس بیه بدین امی بهشته  پاشو بیا بهشت ما را ببین

تو دیریا دیم تانی جوردی بدینی تو از کنار دریا هم می توانی آن را ببینی

خنی بهشت بیشی ونی کی یَه  بِنی   می خواهی به بهشت بروی چه کسی را باید ببینی

ورس داوس تی بار و بنه خوشه کلایه   پاشو بارت را ببند و کلاه خود را بر سر بگذار

بدین راه بهشت کمی سرایه   نگاه کن راه بهشت از کدام طرف است

جوردی راه بیشه تره یاد بباشه   راه جواهرده رفتی به یادت باشد

تی کول بار دله جیره اندازه باشه   غذا در کولبارت به اندازه باشد

تره بازم بوگوم امی جوردی نشانی از بهشته   برایت باز می گویم جواهرده نشانی از بهشت است

نوکون کر و کیثیف امی جوردی بهشته  آن را کثیف نکن جواهرده ما بهشت است.

(شعر از آقای .....؟ )

 شاید بتوان کل مساحت چند هکتاری آن را در طول مدت چند ساعت پیمود ولی هرگز نمی توان به رمز و راز موجود در کوه ها-صخره ها و بناهای قدیمی آن همچون مسجد آدینه دست یافت. جواهرده زیستگاه نیاکان اندیشمند و تلاشگر بوده و حرفه های سنتی چون نمدمالی-آهنگری- نجاری و کوزه گری و غیره در آن رواج داشته و دارد. در قدیم گذرگاه تاجران رودباری و قزوینی بود و بازار بزرگی در این محل وجود داشت که در گذر ایام رفته رفته از وسعت آن کاسته گردید.  از جواهرده با عنوان قطعه ای از بهشت  و مکانی دیدنی و خاطره انگیز یاد می شود. امروزه در ایام تعطیل برای  استفاده از الطاف الهی همچون گردش مه  بر بلندای خیال از آبشارها(راشمه دره و ناوکش دره و ...) و چشمه سارهای روان (آب معدن-چشمه آبعلی و...)-وجود یخچال طبیعی -کوه های زیبا (وژک-سه برادر و..) و سبزه زارهای پر طراوت (برتل و...)با وجود مناطق تفریحی همچون دریاچه قو  و اماکن اقامتی همچون هتل ها و رستورانهای مجهز برای گذراندن اوقات فراغت و گردشگری می توان از این مکان رویایی و دل انگیز استفاده نمود.   

ميزند طعنه به فردوس، "جواهرده" ما

اى صبا از طرف كوه "سماموس" تو بيا

رامسر را كه گذشتى، برسى شرق بهشت

سبزى و شور  وطراوت، همگى در يكجا

جنگل و چشمه و رودش چه صفايى دارد

جاى آن است بگوييم همه، شكرخدا

باز از "مسجد آدينه"رسد بانگ اذان

همرهش عطر دل انگيز مناجات و دعا

گوش كن نغمه بلبل وسط "جولاخيل"

كه بخواند غزل عشق، فراز "توسكا"

باقالى شورو كباب ترش و كماج نابش

شهرتش گشته جهانگير، به كل دنيا

نازنين بار سفر بند، اگر اهل دلى

و سلامم برسان جانب كوه و دريا

(ياسر زائرى-نطنز)

"اینجا محل عبور فرشتگان است آب و هوا را آلوده نکنیم  "

"ج        و       ا        ه       ر      د      ه"

ج:جوانان و دلیران این سرزمین

و:وسعت کوه ها و پهنه آسمان بیکران

ا: آینه ای صاف همچون چشمه های روشن و روان

ه:هدیه خدا به مردم این مرز و بوم

ر:رقص شهاب ها در یک شب گرم تابستان

د:دیاری کهن با تاریخی درخشان

ه:هجوم مه بر بلندای خیال همراه با خاطرات شیرین آن

اماکن تفریحی جواهرده

علیرضا:

جواهرده را دوست دارم همراه خاطرات زیبایی از ابعلی و سرخه تله و ... جاودانه باشی.ممنون از وبلاگت

در شل محله جواهرده، مسجد آدینه ای وجود دارد که بیش از هشتصد سال از بنای آن می گذرد، البته یک بار در دوره صفوی توسط بهمن تخریب شده و به دست شیخ الاسلام منطقه ملا شل شریف سرابی (کربلا بنه) جد خاندان شل محله ای های رامسر و تنکابن بازسازی می شود و تولیت آن تا دوره کربلایی محمد تقی شل آقاخانی در نسل آنان باقی می ماند تا این که به حجت الاسلام و المسلمین بنی هاشمیان واگذار می شود تا از تخریب و تصاحب اراضی آن که در شل محله جواهرده قرار داشت جلوگیری شود و با این حال تصرفات غیر قانونی ادامه یافت و نیمی از محوطه وقفی آن تصاحب و خانه سازی می شود و اعتراضات محمدتقی خان شل آقاخانی و بنی هاشمیان چنان که بارها برای نویسنده بیان شده بی تاثیر می ماند. در سال های اخیر چند بار مسجد کهن طمعه حریق می شود که خود یک بار شاهد آن بوده وبه سختی آتش مهار می شود ولی در سالی گویا به صاعقه ای که به درخت چنار( آزاد) برخورد می کند به کلی می سوزد ولی به گمان نویسنده شاید طعمه حریق های ناخواسته برخی شده باشد ؛ زیرا بخاری هیزمی آن چنان از هیزم های خشک انباشته می شد که آتش همواره تا سقف چوبی ادامه می یافت.

بر ستون های اصلی آن اشعاری به یادبود بازسازی آن در عصر صفوی نوشته شده بود و از شل شریف به عنوان بانی بازسازی یاد می شود. این اشعار که توسط بنی هاشمیان به یادگاری اجدادی برای این جانب نوشته شده بود موجود است . مسجد جدید با مصالح و طراحی نوین برخلاف سبک معماری کهن منطقه بنیاد نهاده شده است و اثری جز چندین عکس از مسجد کهن باقی نمانده است.

جواهرده از چندین محله زیبا تشکیل شده که اکثرا در تابستان مملو از جمعیت بوده و مردم برای فرار از گرما و شرجی ساحل دریای رامسر به آنجا هجوم آورده و در پاییز بجز چند خانوار،مابقی به ساحل رامسر باز میگردند. محله های آن عبارتند از:

1-اوشیان سر،که در پایین مسجد دارالوداع قرار دارد.
2-جولاخیل که از محله های بزرگ جواهرده و در مرکز آن  است.
3- کربلا بنه که به سراب معروف بود.
4-سید محله که در ضلع جنوبی مسجد آقا سید سعید در جواهرده قرار دارد.
5-بریشی محله که چشمه برشی در آن محله واقع است.
6-آموسی خیل که در حد فاصل میان اوشیان سر و مدرسه علمیه  قرار دارد.
7- صیقل محله(سَغل محله)
8- فتوک محله یا رمک محله
9. شل محله که در جهت غربی مسجد آدینه جواهرده تا بازار ادامه می یابد.
10- تنگ دره ( کهنه تنکدره) در اطراف رودخانه اسپی آو رود و بالاتر از چشمه آبعلی
میدان بزرگ جواهرده
در وسط محل،میدان جواهرده واقع است که بازار،مسجد،درمانگاه،ایستگاه رامسر و مخابرات در اطراف آن قرار دارند.در وسط میدان چندین درخت تنومند وجود دارد که از قدمت این میدان در رامسر حکایت دارد.

بازار جواهرده
در حال حاضر بر خلاف گذشته که بازار جواهرده در رامسر رونق فراوانی داشته،بجز محدود ایامی و آنهم به دلیل فراوانی توریست در جواهرده،بازار آن دارای رونق نیست.بازار جواهرده از چندین بقالی، قصابی،نانوایی،کبابی، رستوران،یک داروخانه و چند قهوه خانه به همراه میوه فروشی و سلمانی تشکیل گردیده است که در ایام پاییز و در زمستان تعطیل است.

روستاهای جواهرده

1-سلمل

سلمل در شرق جواهرده و در شمال شرقی رامسر قرار دارد و خیابان رامسر_جواهرده

از کنار آن میگذرد.سلمل از روستاهای مهم و بزرگ جواهرده است که در تابستان جمعیت زیادی در آن ساکنند و دارای بازاری است که شامل بقالی و نانوایی و میوه فروشی و همچنین مرغداری است.


2-زوریک
زوریک در جنوب شرقی سلمل و بالاتر از مدکوه و در جنوب رامسر واقع است و دارای قبرستان قدیمی و بقعه ای است که دو امامزاده بنام های سید فاضل و سید فضل (از فرزندان امام موسی کاظم(ع)در آن مدفونند،میباشد.

3-کنارود
کنارود در کمره کوه قرار گرفته و در آنجا انواع حبوبات،گندم و جو کشت می شود و دارای باغات فندق و گردو است.

4-پایین مازو
پایین مازو یا ون میزی یکی از روستاهای کوچک جواهرده است که به علت قرار گرفتن در دامنه کوههای بلند رامسر و وجود تپه های سبز اطرافش و همچنین وجود درختان کوهستان بابران و مشرف بودن به دره ای عمیق از زیبایی خاصی برخوردار است.محصولاتش گردو،فندق،سیب،گلابی،سیب زمینی و لوبیا است.

5-جیرکوه(کوه پایین)
جاده جواهرده_رامسر از وسط جیرکوه میگذرد.در گذشته مردم در تمام فصول سال در جیرکوه ساکن بودند ولی در حال حاضر بجز چند خانوار،مابقی در فصول سرد سال آنجا را ترک میکنند و در فصل گرما دوباره بدانجا کوچ میکنند.

6-جورکوه(کوه بالا)
جورکوه هم،مانند کوه در زمستان بجز چند خانوار،خالی از سکنه است ولی در تابستان بسیار پر جمعیت میشود و در نیم کیلومتری جیرکوه واقع بوده و دارای باغات فندق و گردوست.

7-مدکوه
مدکوه دارای دو چشمه میباشد که در رامسر معروف است و روستا را به دو قسمت تقسیم می کند.در جنوب شرقی زرودک واقع شده است ودارای باغات فندق و گردو است.

8-چوتوک
چوتوک در دامنه شرقی ورگه چال (گودال گرگها)واقع بوده است و در زمستان خالی از سکنه است.دارای مناطق دیدنی و جذاب است.

9-فیلیک دم
فیلیک دم در دامنه شرقی تپه تنگدره سر راه جواهرده به رامسر واقع است و در گذشته آسیاب آبی بسیار دیدنی و زیبایی در کنار رودخانه این روستا وجود داشت.دارای مناطق زیبا و دیدنی است.

10-بازارش
بازارش مابین کوه و دره قرار گرفته و بسیار دیدنی است.دارای اسخر پرورش ماهی قزل آلا و استراحتگاهی زیبا میباشد.ضمنا شیر سنگی که یکی از آثار تاریخی و شاید هم طبیعی جواهرده ،رامسر باشد نیز در نزدیکی بازارش قرار دارد.در بازارش گورهای گبری فراوان به چشم می خورد و حکایت از آبادانی منطقه در زمانهای گذشته می نماید.

منابع:

 ۱-جواهرده    http://www.google.com/imgrimgurl=http://goonagoon.nasseh.ir-

۲- شمالی دلتنگ http://eleele.persiangig.com/Shivanama/89-Files/Mr-keyvani-Javahedeh-Ramsar.JPG

۲- وب  بیا تا با هم برویم(سرکار خانم سمیرا منفرد(http://biyataberavim.persianblog.ir